นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา: นางสาวดวงฤทัย เพชรมณี ว.541 เลขที่ 12

นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา

บทที่ 1

ความรู้พื้นฐานในการผลิตสื่อ

1. การวิเคราะห์สื่อ

การใช้การวิเคราะห์สื่อการสอนนั้นผู้สอนควรจะได้มีการวางแผนอย่างเป็นระบบในการใช้เพื่อให้บรรลุถึงวัตถุประสงค์การเรียนรู้ตามจุดประสงค์ที่วางไว้มี 5 ขั้นตอน คือ การวิเคราะห์ผู้เรียน การกำหนดจุดประสงค์ การเลือก ดัดแปลงหรือออกแบบสื่อ การกำหนดการตอบสนองของผู้เรียน การปรับปรุงแก้ไข

2. การออกแบบสื่อ

การออกแบบสื่อการสอน คือ การวางแผนสร้างสรรค์สื่อการสอนหรือการปรับปรุงสื่อการสอนให้มีประสิทธิภาพและมีสภาพที่ดี โดยอาศัยหลักการทางศิลปะ รู้จักเลือกสื่อและวิธีการทำเพื่อให้สื่อนั้นมีความสวยงาม มีประโยชน์และมีความเหมาะสมกับสภาพการเรียนการสอน

3. ลักษณะการออกแบบที่ดี

3.1 ควรเป็นการออกแบบที่เหมาะสมกับความมุ่งหมายของการนำไปใช้

3.2 ควรเป็นการออกแบบที่มีลักษณะง่ายต่อการทำความเข้าใจ

3.3 ควรมีสัดส่วนที่ดีและเหมาะสมตามสภาพการใช้งานของสื่อ

4. การประดิษฐ์ตัวอักษร ด้วยคอมพิวเตอร์

อักษรจากคอมพิวเตอร์ การผลิตตัวอักษรนับวันที่จะง่ายสะดวกและรวดเร็ว เพราะคอมพิวเตอร์มีศักยภาพที่จะช่วยผลิตตัวอักษรได้อย่างดี ซึ่งมีโปรแกรมสำเร็จหลายโปรแกรมที่ผลิตตัวอักษรได้ดี อาทิเช่น Adobe Photo Shop, Image Styler, MS PowerPoint และอื่นๆอีกมากขึ้นอยู่กับผู้ใช้จะมีความถนัดที่จะใช้โปรแกรมไหน การประดิษฐ์ตัวอักษรอย่างเหมาะสมจะช่วยดึงดูดความสนใจของผู้เรียน ทั้งนี้ตัวอักษรที่ประดิษฐ์ต้องมีขนาดพอเหมาะกับระยะในการเรียนรู้ชัดเจน อ่านง่าย

5. คอมพิวเตอร์ในการผลิตสื่อ

คอมพิวเตอร์ในการผลิตสื่อ หมายถึง สื่อการเรียนการสอนทางคอมพิวเตอร์รูปแบบหนึ่งที่นิยมบันทึกลงบนแผ่น CDROM ซึ่งสามารถนำเสนอสื่อประสมได้แก่ข้อความภาพนิ่งกราฟิกแผนภูมิที่ใกล้เคียงกับการสอนจริงมากที่สุด คอมพิวเตอร์ช่วยสอน (CAI) เป็นกระบวนการเรียนการสอน โดยใช้สื่อคอมพิวเตอร์ ในการนำเสนอเนื้อหาเรื่องราวต่างๆ มีลักษณะเป็นการเรียนโดยตรง และเป็นการเรียนแบบมีปฏิสัมพันธ์ คือ สามารถโต้ตอบระหว่างผู้เรียนกับคอมพิวเตอร์ได้

บทที่ 2

การผลิตสื่อการสอน

การผลิตสื่อการสอนมีขั้นตอนต่างๆหลายขั้นตอน ได้แก่ ขั้นวางแผนทางด้านวิชาการมีการวางแผนกำหนด จุดมุ่งหมายการวิเคราะห์กลุ่มเป้าหมาย ศึกษาเนื้อหา เขียนจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมให้สอดคล้องสัมพันธ์กับหัวข้อย่อยเนื้อหาการวิเคราะห์การผลิตเบื้องต้นขั้นเตรียมการผลิต ขั้นดำเนินการผลิตในการผลิตสื่อการสอนหรือวัสดุเทคโนโลยีทางการศึกษา และขั้นสุดท้าย คือ ขั้นการประเมินผลการใช้สื่อการสอน เป็นการประเมินผลในด้านต่างๆของสิ่งต่อไปนี้เพื่อเป็นแนวทางในการปรับปรุงให้สื่อมีประสิทธิภาพอยู่ในเกณฑ์ตามที่กำหนดเพื่อให้นักเรียนเกิดประสบการเรียนรู้ได้ตรวจตามวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขข้อบกพร่องของสื่อที่ผลิต เพื่อให้สื่อนั้นมีคุณภาพสมบูรณ์และทันสมัย

บทที่ 3

กระบวนการพัฒนาสื่อการเรียนรู้

1. ความหมายของสื่อการเรียนรู้

หมายถึงสิ่งที่ช่วยในการเรียนรู้ที่ครูผู้สอนและผู้เรียนเป็นผู้ใช้เพื่อช่วยให้กระบวนการเรียนการสอนดำเนินไปสู่เป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพเช่น

1. ทำให้สิ่งที่เข้าใจยากให้เข้าใจง่ายขึ้น

2. เป็นการสร้างแรงจูงใจและเร้าความสนใจ

3. ช่วยเสริมสร้างความคิดและการแก้ปัญหาในการเรียนรู้ของนักเรียน

4. สามารถเอาชนะข้อจำกัดต่างๆเกี่ยวกับเวลาระยะทางและขนาดได้

2. กระบวนการพัฒนาสื่อการเรียนรู้

หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีลักษณะต่างไปจากหลักสูตรที่ผ่านมาที่สถานศึกษาจะต้องจัดทำสาระของหลักสูตรสถานศึกษาเอง บทบาทในการผลิตและพัฒนาสื่อการเรียนรู้ตามหลักสูตรของสถานศึกษาจึงเป็นภารกิจที่ครูผู้สอนในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้จะต้องดำเนินการ เพราะสื่อการเรียนรู้ที่มีอยู่เดิม หรือมีจำหน่ายอยู่ในท้องตลาดคงมิอาจจะสนองผลการเรียนรู้รายปี/รายภาคตามหลักสูตรกลุ่มสาระต่างๆ ของสถานศึกษาได้อย่างครบถ้วน การผลิตและพัฒนาสื่อการเรียนรู้ให้สอดรับผลการเรียนรู้รายปี/รายภาค อาจดำเนินการได้ใน 2 ลักษณะใหญ่ๆ คือ

1. การผลิต/จัดทำสื่อการเรียนรู้ขึ้นใหม่

2. การจัดแปลง/ปรับปรุงสื่อการเรียนรู้ที่จัดทำ/สร้างไว้แล้ว

3. การผลิตสื่อการเรียนรู้ขั้นพื้นฐาน

การผลิตสื่อการเรียนรู้แต่ละประเภทอาจมีขั้นตอน/วิธีผลิตที่เป็นรายละเอียดปลีกย่อยแตกต่างกันไป ในที่นี้จะนำเสนอกระบวนการผลิตสื่อการเรียนรู้ที่สามารถนำไปใช้ได้กับการผลิตสื่อการเรียนรู้ทั่วๆ ไปซึ่งมีกระบวนการตามขั้นตอนต่อไปนี้

3.1 กำหนดวัตถุประสงค์ทั่วไปของการผลิตสื่อ

3.2 ศึกษาและกำหนดคุณสมบัติของผู้เรียน

3.3 กำหนดและวิเคราะห์เนื้อหาสาระ

3.4 กำหนดจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม

3.5 กำหนดรูปแบบและวิธีประเมินผล

3.6 กำหนดวิธีการและแนวทางการเสนอ

3.7 กำหนดแหล่งข้อมูลที่สนับสนุนการจัดทำสื่อการเรียนรู้

3.8 ยกร่างและจัดทำสื่อการเรียนรู้ตามรูปแบบและวิธีการที่กำหนดไว้

3.9 ทดสอบคุณภาพของสื่อการเรียนรู้ที่ผลิตขึ้น

3.10 ปรับปรุงสื่อการเรียนรู้ตามข้อมูลที่ได้ศึกษาไว้

3.11 นำสื่อที่ปรับปรุงแก้ไขสมบูรณ์แล้วไปใช้

บทที่ 4

การใช้เครื่องมือเทคโนโลยี

1. ความหมาย

"เทคโนโลยีการศึกษา" หมายถึง การนำความก้าวหน้าของวิทยาศาสตร์เทคโนโลยี ทั้งวัสดุ อุปกรณ์เครื่องมือเครื่องจักรกลไกและเทคนิควิธีการต่างๆ มาใช้ประกอบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อมุ่งหวังให้การเรียนการสอนเกิดประสิทธิผลสูงสุดต่อผู้เรียน ผู้ศึกษาตามจุดมุ่งหมายและวัตถุประสงค์ของหลักสูตรนั้นๆ

2. อิทธิพลของกระแสโลกาภิวัตน์

อิทธิพลของกระแสโลกาภิวัตน์ ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการพัฒนาระบบการศึกษาของไทยช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา บทบาทของเทคโนโลยีและข้อมูลข่าวสารได้ส่งผลต่อกลไกในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมโลกอย่างที่ Peter Drucker ได้กล่าวว่า “ความรู้ไม่มีพรมแดน” และด้วยปรากฏการณ์ดังกล่าวทำให้นักคิดอย่าง Don Tapscott ระบุคุณลักษณะของเศรษฐกิจใหม่ของโลกตั้งแต่สังคมบนพื้นฐานของระบบดิจิตอล ไปจนถึงความเป็นโลกาภิวัตน์ ทั้งนี้โดยมีเทคโนโลยีสารสนเทศเป็นตัวจักรสำคัญต่อความเปลี่ยนแปลงนี้

3. บทบาทของเทคโนโลยี

กลไกการจัดการเรียนรู้หรือการศึกษาภายใต้สังคมทางเทคโนโลยีสารสนเทศนั้น ปัจจัยสำคัญอยู่ที่ 2 ส่วนหลักๆ ก็คือ ระบบ และ เครื่องมือ

4. ประเภทของเครื่องมือ อุปกรณ์เทคโนโลยีการศึกษา

ประเภทของเครื่องมือ อุปกรณ์เทคโนโลยีการศึกษาแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้

4.1 เครื่องมือและอุปกรณ์เพื่อการนำเสนอ